Dlaczego olej rycynowy nie działa na włosy i w jakich sytuacjach lepiej go unikać

Powód, dla którego olej rycynowy nie działa na włosy tak, jak obiecują internetowe poradniki, jest prozaiczny: to tłuszcz, który zostaje na powierzchni łuski i nie wnika w głąb włosa. Nie odbuduje keratyny ani nie zatrzyma wypadania, bo włos to martwa struktura, a przyczyn wypadania szuka się w skórze głowy i w organizmie.

Co olej rycynowy naprawdę robi z włosem

Olej rycynowy to gęsty, lepki tłuszcz. W jego składzie dominuje kwas rycynolowy, którego cząsteczka ma dodatkową grupę hydroksylową. Ta grupa sprawia, że olej jest bardziej polarny i znacznie gęstszy niż olej słonecznikowy czy arganowy. Kiedy nakładasz go na włos, tworzy na łusce cienką, dość szczelną powłokę.

Ta powłoka ma swoje zalety. Wygładza powierzchnię włosa, więc pasma mniej się puszą, łatwiej się rozczesują i lepiej odbijają światło. Włos wygląda na zdrowszy i grubszy, bo warstwa tłuszczu dodaje mu objętości. Efekt jest jednak tymczasowy. Zmywasz olej szamponem i wracasz do punktu wyjścia.

Czego olej nie robi? Nie wnika do kory włosa. Badania nad przenikaniem tłuszczów do wnętrza włókna dotyczą głównie oleju kokosowego, który dzięki krótkim, prostym cząsteczkom kwasu laurynowego faktycznie dostaje się do środka i ogranicza utratę białka podczas mycia. Kwas rycynolowy jest za duży i za „ciężki”, żeby przejść przez łuski w ilości, która cokolwiek zmienia. Zostaje na zewnątrz.

Nie uzupełnia keratyny. Nie skleja rozwarstwionych łusek na stałe. Nie chroni włosa przed temperaturą tak jak silikon czy alkohol tłuszczowy. To wszystko dzieje się gdzie indziej i za pomocą innych składników. To pierwsza część odpowiedzi na pytanie, jak olej rycynowy działa na włosy.

Dlaczego olej rycynowy nie działa na wypadanie włosów

Tu dochodzimy do sedna. Włos rośnie z mieszka włosowego, który siedzi w skórze właściwej, kilka milimetrów pod naskórkiem. Podział komórek, faza wzrostu, faza spoczynku - to wszystko rozgrywa się na głębokości, do której żaden olej nie dociera. Nawet kiedy wcierasz go palcami, tłuszcz przesuwa się najwyżej do ujścia mieszka. Do wnętrza, gdzie zapada decyzja o tym, czy włos rośnie, czy wypada, nie wchodzi.

Dlatego olej rycynowy nie działa na łysienie androgenowe, które napędza DHT. Nie zatrzyma też wypadania telogenowego, które pojawia się po silnym stresie, infekcji, porodzie, restrykcyjnej diecie albo przy niedoborze żelaza. Jeśli twoja ferrytyna wynosi 15 ng/ml, żadna wcierka z olejem tego nie naprawi. Trzeba uzupełnić żelazo, zbadać tarczycę i witaminę D, przyjrzeć się białku w diecie.

Co dzieje się wtedy z popularnymi wcierkami z TikToka? Działanie, jeśli w ogóle jakieś jest, pochodzi od masażu. Trzy, cztery minuty wcierania palcami poprawiają ukrwienie skóry głowy i to jedyny mechanizm, który ma sens. Olej mógłby być tu równie dobrze żelem nawilżającym. Jeśli po dwóch miesiącach stosowania widzisz „nowe włoski”, to najczęściej tak zwany puszek, czyli skrócone włosy wchodzące w nową fazę wzrostu. Pojawiają się same, niezależnie od tego, czym smarujesz głowę.

Dla kogo olej rycynowy to zły wybór

Nie każdy powinien w ogóle sięgać po ten olej. Jeśli zastanawiasz się, czy olej rycynowy jest dobry na włosy w twoim przypadku, zobacz sytuacje, w których zrobisz sobie więcej szkody niż pożytku.

• Łojotok i przetłuszczająca się skóra głowy. Olej dokłada tłuszczu tam, gdzie jest go już za dużo. Gęsta warstwa utrudnia złuszczanie naskórka, a w zamkniętym środowisku lepiej namnaża się Malassezia, drożdżak odpowiedzialny za łupież tłusty i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Jeśli po olejowaniu swędzi cię skóra i pojawiają się żółtawe łuski, to sygnał, że nie tędy droga.
• Włosy cienkie i o niskiej porowatości. Warstwa oleju obciąża je i pozbawia objętości. Cienkie, zdrowe włosy po olejowaniu wyglądają na przyklapnięte i trudno je podnieść u nasady. Do tego wypada ich więcej przy rozczesywaniu, bo się sklejają. Jeśli masz włosy niskoporowate, podobne ryzyko obciążenia dotyczy innych produktów, co wyjaśniam w tekście Maska keratynowa a włosy niskoporowate jak uniknąć obciążenia.
• Zniszczone, wysokoporowate włosy po rozjaśnianiu. One potrzebują protein, emolientów i nawilżenia, a nie filmu tłuszczowego, który blokuje dostęp innym składnikom. Olej nałożony przed odżywką potrafi zamknąć łuskę tak skutecznie, że pantenol i hydrolizowane proteiny zostają na zewnątrz.
• Łuszczyca, AZS i stany zapalne skóry głowy. Wszelkie tłuszcze mogą nasilać świąd i podrażnienie, a olej rycynowy dodatkowo trudno usunąć. Lekarz prowadzący zaleci raczej preparat z kortykosteroidem albo kwasem salicylowym niż butelkę tłuszczu.
• Skóra głowy ze skłonnością do wyprysków i zapalenia mieszków. Ciężkie oleje rzadko są tu dobrym wyborem. Jeśli po olejowaniu czujesz grudki i guzki, przestań od razu.
• Alergia kontaktowa. Kwas rycynolowy uczula rzadko, ale się zdarza. Pieczenie, rumień i swędzenie w pierwszych godzinach po aplikacji to nie „działanie oleju”. To reakcja, po której trzeba go spłukać i więcej nie używać.

Czy olej rycynowy może zaszkodzić skórze głowy

Może, choć nie jest to olej wylewający szkody na prawo i lewo. Problem leży w tym, jak go stosujesz i na jaką skórę trafia.

Gęsty olej osadza się na powierzchni i wokół ujść mieszków. Delikatnym szamponem bez SLS umyć go trudno. Zostaje tłusty film, który z czasem się utlenia, a utlenione tłuszcze drażnią naskórek. Skóra głowy reaguje świądem, zaczerwienieniem i szybszym przetłuszczaniem się. Koło się zamyka.

Do tego dochodzi kwestia mikrobiomu. Oleje roślinne stanowią pożywkę dla Malassezia, drożdżaka, który naturalnie żyje na skórze głowy. U osób z łupieżem i łojotokiem dokarmianie go olejem zwykle kończy się nasileniem objawów. Wystarczy tydzień codziennego olejowania, żeby zobaczyć różnicę.

Nie pij oleju rycynowego. W internecie krążą porady, że łyżka dziennie „wzmacnia włosy od środka”. To środek przeczyszczający, który w większej dawce wywołuje biegunkę, wymioty i skurcze. Przy okazji zaburza wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli działa dokładnie odwrotnie, niż obiecuje porada. Jeśli szukasz sposobu na wzmocnienie włosów od wewnątrz, zacznij od badań i diety, nie od łyżki środka na przeczyszczenie.

Czym zastąpić olej rycynowy

Zamiast zamawiać kolejną butelkę z Allegro, zastanów się, co konkretnie chcesz poprawić. Od tego zależy odpowiedź.

Jeśli chodzi o wygląd i układanie, wybierz lekki olej albo preparat silikonowy. Olej arganowy, z nasion słonecznika, jojoba albo zwykła odżywka typu leave-in zrobią dla połysku i gładkości więcej, a nie obciążą włosa. Do wysokoporowatych pasm dodaj proteiny i emolienty, a na końcówki odrobinę oleju z nasion bawełny czy maruli.

Jeśli walczysz z wypadaniem, idź do dermatologa lub trychologa. Zrób morfologię z ferrytyną, TSH, witaminę D, a w razie potrzeby badanie w kierunku łysienia androgenowego. Przy łysieniu androgenowym działa minoksydyl w stężeniu 2% lub 5%, a u mężczyzn finasteryd. Przy łupieżu pomaga szampon z ketokonazolem, piroctone olamine albo selenem. To nie są kosmetyki z Rossmanna za 15 zł, ale mają badania.

Jeśli zależy ci na skórze głowy, postaw na masaż. Pięć minut dziennie palcami albo silikonową szczotką poprawia ukrwienie i odpręża. Możesz to robić na sucho, na olejku, na serum, bez znaczenia. Liczy się ruch i regularność, nie składnik.

Jeśli męczy cię sucha, napięta skóra, sięgnij po humektanty i pantenol, a nie po tłuszcz. Gliceryna, aloes i kwas hialuronowy w lekkim serum przywrócą komfort, którego olej nie da.

Jak nakładać olej rycynowy, żeby ograniczyć ryzyko

Czasem ktoś po prostu lubi rytuał olejowania. Jeśli chcesz wiedzieć, jak stosować olej rycynowy na włosy, aby ograniczyć ryzyko, nie ma w tym nic złego, jeśli wiesz, na czym stoisz.

1. Nakładaj olej tylko na łodygi, od linii uszu w dół. Skórę głowy omijaj, chyba że jest bardzo sucha i wyraźnie toleruje tłuszcz.
2. Rozcieńcz go. Czysty olej rycynowy jest tak gęsty, że ciężko go rozprowadzić i jeszcze trudniej zmyć. Wymieszaj jedną część oleju rycynowego z trzema częściami lżejszego oleju, na przykład jojoba, ze słonecznika albo z pestek winogron. Nałożysz go równiej i zejdzie z włosów bez dramatu.
3. Trzymaj go na włosach 30-60 minut, nie całą noc. Im dłużej, tym większe ryzyko podrażnienia i utlenienia tłuszczu na skórze. Jeśli śpisz w oleju raz w tygodniu przez miesiąc, prędzej czy później zobaczysz łupież i świąd.
4. Zmywaj dwuetapowo. Najpierw nałóż odżywkę na olej i dopiero potem dodaj wodę. Emulgator z odżywki połączy się z tłuszczem i łatwiej go spłuczesz. Potem szampon dwa razy, drugie mycie na pianie, która już się nie pieni od razu.
5. Nie rób tego częściej niż raz w tygodniu. Codzienne olejowanie to najkrótsza droga do przetłuszczonej skóry głowy i obciążonych włosów.

Najczęstsze pytania

Czy olej rycynowy naprawdę przyspiesza porost włosów?

Nie, nie w takim sensie, w jakim obiecują to reklamy. Olej zostaje na powierzchni włosa i nie dociera do mieszka, więc nie wpływa na cykl wzrostu ani na podział komórek. Efekt, który widzisz, to najczęściej masaż towarzyszący wcieraniu oraz naturalny rytm wzrostu. Jeśli zmagasz się z wypadaniem, potrzebujesz diagnozy i leczenia, a nie kolejnej wcierki z oleju.

Ile czasu trzeba stosować olej rycynowy, żeby zobaczyć efekty?

Na wyglądzie włosów od razu, ale tylko do pierwszego mycia. Wygładzenie, połysk i mniejsze puszenie znikają po szamponie. Na porost nie ma co czekać, bo mechanizm nie istnieje. Jeśli po trzech miesiącach regularnego stosowania nie widzisz zmian, to nie kwestia czasu, tylko braku podstaw, żeby ten olej działał w ogóle.

Czy olej rycynowy można nakładać na skórę głowy?

Można, ale rzadko jest to dobry pomysł. Przy łojotoku, łupieżu tłustym, skłonności do zapalenia mieszków albo łuszczycy olej pogorszy sprawę, bo odżywia drożdżaki i zapycha ujścia mieszków. Jeśli skóra głowy jest bardzo sucha i dobrze toleruje tłuszcze, nałóż cienką warstwę na krótko, a po aplikacji dokładnie spłucz szamponem.

Czy olej rycynowy pomoże na zniszczone włosy?

Nie naprawi ich, bo włos to martwa struktura i nie ma jak odbudować keratyny od środka. Może natomiast przykryć uszkodzenia wizualnie. Warstwa oleju wygładza łuskę, więc włos wygląda lepiej i mniej się puszy. Prawdziwą poprawę kondycji dają proteiny, emolienty, humektanty i ograniczenie zabiegów rozjaśniających oraz wysokiej temperatury.

Jak zmyć olej rycynowy z włosów?

Nałóż na olej zwykłą odżywkę, zanim zmoczysz włosy, i wmasuj ją dokładnie. Potem dodaj wodę, spłucz i umyj głowę szamponem dwa razy. Drugie mycie rób na pianie, która się nie pieni, i dopiero wtedy dolej trochę wody. Gęsty olej rycynowy schodzi trudniej niż lżejsze tłuszcze, więc jeden raz może nie wystarczyć.

Czy olej rycynowy na rzęsy i brwi działa?

Nie wydłuży ich ani nie zagęści. Rzęsy i brwi rosną według własnego cyklu, a olej nałożony na ich powierzchnię nie dociera do mieszka. Ryzyko jest większe niż korzyść, bo tłuszcz z rzęs potrafi dostać się do oka i podrażnić spojówkę. Jeśli zależy ci na wyraźnym efekcie, sięgnij po serum z peptydami albo biotyną.